I'd say the last scene is the most dramatic "when he engages in a dual with Ophelia's brother Laertes. However, Hamlet does not know that Laertes and the king have secretly plotted revenge against Hamlet for killing Laertes' and Ophelia's father. The king poisoned a glass of wine and Laertes poisoned his sword, one of which would surely kill the Prince. However, things go amiss when the Queen drinks the poisoned wine and falls dead. Laertes slices Hamlet's arm with his poisoned sword, leaving Hamlet with just enough time left of his life to fulfill his goal. He slays king Claudius, and also Laertes when he discovers the sword had poisoned him. They all die in the end."
its better if you use the closet scene for the most dramatic as you can talk about what affect it had on the characters then and it leads into talking about the final scene!
YAY! found a website offering free sample exam papers on Section A of the Home Ec paper i should be pretty well sorted now for those short questions ...view answers
nap time.. hopefully when i get up i'll be able teh do some irish and maths revision :/ and maybe a few home ec exam papers.. i hate the LC!...view answers
Prós Ainmnithe
Ceist Scrúdaithe
An Cearrbhach Mac Cába
A “Léirítear tréithe an bhéaloidis sa scéal, AN CEARRBHACH MAC CÁBA.”
Déan plé gairid air sin.
Freagra Samplach
Aontaím leis an ráiteas thuas. Tá go leor de thréithe an bhéaloidis le
feiceáil sa ghearrscéal seo.
An Uimhir Trí: Is minic go mbíonn an uimhir trí lárnach do scéalta béaloidis. Sa scéal seo
d’iarr an Cearrbhach Mac Cába trí achainí dhifriúla ar Dhia. Is minic freisin go mbíonn
triúr príomhcharactar sna scéalta seo agus tá sé seo fíor i gcás an ghearrscéil seo. Is iad an
CEARRBHACH; DIA agus an BÁS na príomhcharachtair.
Simplíocht: Tá simplíocht ag baint le plota agus le carachtair an scéil. Tá an
choimhlint idir an mhaith agus an t-olc le feiceáil. Feicimid na tréithe daonna sa scéal seo:
leisciúlacht an Chearrbhaigh Mhic Chába; éad an Chearrbhaigh, saint Mhic Chába; cineáltas
an fhir chéanna nuair a thug sé cúnamh don leaidín óg a Phaidir a fhoghlaim; gliceas an
Chearrbhaigh nuair a bhuail sé bob ar an mBás arís is arís eile. Cuirtear an Bás inár láthair
mar ghnáthdhuine agus cuirtear Dia os ár gcomhair mar ghnáthdhuine chomh maith.
Luaitear an domhan seo; ifreann agus na flaithis. Sea, déantar nasc idir an domhan nádúrtha
agus an domhan osnádúrtha ar bhealach an-simplí.
Dochreidteacht: Tarlaíonn go leor eachtraí dochreidte sna scéalta béaloidis. Feicimid an
Cearrbhach sa Spáinn i mbun dochtúireachta. Bhí bua an leighis aige – é ar an dochtúir is
fearr ar domhan agus níor chaith sé fiú lá in aon ollscoil ag foghlaim na ceirde! Bhuail sé le
Dia agus thug sé íde béil dó. Dúirt sé go raibh a chuid comharsan ag déanamh an-dul chun
cinn sa saol ach go raibh seisean ag dul ar gcúl. Níor thug sé cead do Dhia a mhaicín óg a
bhaisteadh ar dtús! D’éalaigh sé ón mBás arís is arís eile. Nuair a bhásaigh sé chuaigh sé
go hifreann agus níor fhág sé cent ag na diabhail a bhí ann mar bhí bua an chearrbhachais
faighte aige ó Dhia! Caitheadh as ifreann é! Anois, sin ceann maith ach ansin d’éirigh leis
dul isteach sna flaithis. Ó, tá cártaí an Chearrbhaigh le feiceáil spréite ar charraig taobh
amuigh de gheataí na bhflaitheas. Is é Peadar na nEochracha a scaoil isteach sna flaithis é
nuair a ghlac sé trua dó! Tá dochreidteacht agus áibhéil ag baint leis na heachtraí seo agus
táim cinnte dearfa gur bhain na gnáthdhaoine an-sult (an-phléisiúr; an-chraic; an-taitneamh)
as na scéalta seo roimh theacht do ré an raidió agus na teilifíse.
Prós Ainmnithe
Rothag: Bhí na scéalta béaloidis de ghlanmheabhair ag na seanchaithe ach fós féin
bhí siad ag brath ar an gcuimhne. Ciallaíonn “rothag” giota cainte a bhíodh foghlamtha ag
na seanchaithe chun cur síos a dhéanamh ar thuras nó ar throid nó eachtra éigin eile. Tá
neart samplaí de na rothaig sa scéal seo.
Ceist Scrúdaithe
B Cén carachtar is mó a raibh bá agat leis/léi sa ghearrscéal seo? Mínigh go gairid cén chaoi
ar éirigh leis an údar do chomhbhá leis an phearsa seo a mhúscailt.
Freagra Samplach
Bhí bá agam leis an gCearrbhach Mac Cába. D’éirigh leis an údar mo
chomhbhá leis an bpearsa seo a mhúscailt mar léirítear é mar ghnáthdhuine ar nós mé féin.
Is daoine osnádúrtha na pearsana eile atá luaite: Dia; Peadar na nEochracha agus an Bás.
Is iontach an phearsa é an Cearrbhach. Cuirtear inár láthair é mar rógaire
ach is rógaire geanúil é. Tá an-chraic ag baint leis. Chaith sé an oíche ag imirt cártaí agus
chodail sé ansin i rith an lae. Bhí sé pósta ach ní féidir liom a rá go raibh sé freagrach mar
fhear céile. Nuair a rugadh mac óg dá bhean, bhí an Cearrbhach as baile mar ba ghnách.
Lig sé a chuid talún chun báine mar ní bhíodh sé ina shuí le linn an lae.
Músclaíodh an chomhbhá ionam freisin mar is breá linn go léir laoch agus
is laoch é an Cearrbhach sa scéal seo. Ní raibh faitíos air roimh Dhia. Thug sé íde béil dó!
D’éirigh leis constaicí (obstacles) móra eile an tsaoil seo a shárú. Bhí sé beo bocht ach
d’éirigh sé an-saibhir ar fad de bharr na n-achainíocha a fuair sé ó Dhia. Fuair sé an lámh in
uachtar ar an mBás arís is arís eile. Chuaigh sé go hifreann agus níor fhág sé an cent féin ag
na diabhail a bhí ann. D’éirigh leis éalú as ifreann mar caitheadh amach as an áit sin é!
D’éirigh leis ansin dul isteach sna Flaithis.
Bhain eachtraí áiféiseacha an Chearrbhaigh gáirí asam. Ní raibh ann ach
fear bocht tuaithe ach d’éirigh go maith leis sa saol. Ba “dhochtúir” den scoth é agus
chuaigh sé go dtí an Spáinn chun fear saibhir a leigheas.
Ba dhuine santach é mar bhris sé an margadh a bhí déanta aige leis an
mBás (Diabhal) nuair a gheall bean an Spáinnigh cófra óir dó dá leigheasfadh sé a fear céile.
Ba scéiméir glic cliste é mar bhuail sé bob ar an mBás arís is arís eile. É sin ráite, ba dhuine
cineálta séimh é mar ghlac sé trua don bhuachaill óg a bhí ag caoineadh ar thaobh an
bhealaigh mhóir. Mhúin sé an Phaidir dó don chéad Chomaoineach. Tá íoróin ag baint leis
an eachtra seo mar ní buachaill óg a bhí ann ach an Bás. (Diabhail)
Léirítear an Cearrbhach mar chineál James Bond. Bhí sé dobhuailte i
mbun cearrbhachais. Ní raibh a shárú le fáil i gcúrsaí leighis. Bhí an-choimhlint idir é féin
agus an Bás ach d’éirigh leis “imeacht” as ifreann agus dul isteach sna flaithis. Bhí an-saol
ar fad aige i mbun rógaireachta agus scéiméireachta. Is carachtar taitneamhach barrúil é, i
mo thuairimse.
Prós Ainmnithe
Fear an-bhocht ab ea an Cearrbhach. Chaith sé a híoche go léir ag cearbhacas. Bhí a bhean i bpriacal. Chuaigh an Cearrbhach chun sagart a fháil. Bhuail sé le Dia, ach lean sé ag iarraigh sagart. Bhuail sé le Bás, d’inis Bás dó dul air ais agus faigh Dia chun an leanabh a báisfear. Dúirt sé go mbéach sé ina charas Críost. Nuair a raibh an báistadh thart, dúirt Bás gur an Cearrbhach dul air ais agus iarr achainí ó Dia.
“Bua chearrbhach an domhain a thart dom.” Léan arís é agus achainí mhaith air.
“Bua dochtúirí an domhain a bheith agam.”
“Is dona an achainí í,” arsa an Bás (athrá – repetition)
Iarraim achainí do dhuine ar bith a leagfas lámh ar úllann a lámh a greamú den úll agus an t-úll greamú den chrann go dtí gur maith liomsa a scaoileadh. Níor inis sé an triú achainí don Bás. Rinne siad margadh. Má bhíonn Bás ina shuí as cosa na leaba, bheith ar an Cearrbhach a leigheas a dheanaigh. Má bhíonn sé ag barr an leaba, bheith ar an duine a mharú. Bhuaigh sé an méid airgead a chaill sé riamh. Ghlaoigh ar chun Spáinn, ach bhí Bás ina shuí ag barr an leaba. Déan sé a leigheas. Rug Bás greim scornaí air. Lig air dul ar ais go hÉireann agus antór a dtuga do a chlann.
Tamaill bhig tar éis sin. D’iarr sé spás go raibh orlach na coinnle dóite. Mhúch sé an coinneal. Seacht mbliain ina dhiadh sin, fuair an Bás greim sceadamáin arís air. Dúirt sé go raibh tart air. Ghreamaigh an Bás den crann. Rinne siad margadh, dá ligeann sé Bás saor, bheith sé sabháilte ar feadh seacht mbliana eile.
“Lig dom paidir urnaí a rá.” Bhí gasúr ag caoineadh, “ní ligfear chun comaoine re”. D’éirigh an Bás ina sheasamh as crathaíocht an ghasúir. Chuaigh sé go hIfreann. Bhí sé ag imirt cartaí go dtí nár fhág aon bhall seilbhe ag an diabhail. Bhí sé caíte amach. Bhí trua ar Pheadar na nEochracha agus lig sé isteach trí geataí na bhflaitheas. Tá na cartaí fós spréithe ar Earraig os chomhair na ngeataí.
Fóclóir
ag cearbhacas – playing cards
achainí – wishes
athrá – repetition
greamú – stuck (hand stuck to the apple)
Rug Bás greim scornaí air – Death grabbed him by the throat
An Cearrbhach Mac Cába
Seanchaí: Niall Ó Dónaill
Nótaí
Is é príomhcharachtar an scéil ná an Cearrbhach Mac Cába. Tá an Cearrbhach an-tugtha
don chearrbhachas. Níl pingin rua fágtha aige dá bharr seo. Tá mac óg ag an mbean agus tá
air dul ar thóir sagairt chun an leanbh a bhaisteadh. Ar an mbealach chun an sagart a aimsiú,
buaileann sé le strainséir óg dathúil. Dia atá ann agus tá sé toilteanach an leanbh a bhaisteadh
agus ní bhacann an Cearrbhach leis an tairiscint seo. Dar leis nár thug Dia aon chabhair dó
riamh ina shaol. Buaileann sé le strainséir eile ansin, é ard agus tanaí (dubh, buí, meirgeach).
An Bás atá ann. Molann an Bás dó achainí a iarraidh ar Dhia. Déanann sé amhlaidh faoi
thrí; bua chearrbhachais an domhain, bua dhochtúirí an domhain agus duine a ndéanfadh aon
iarracht úlla a ghoid uaidh, go ngreamófaí don chrann iad. Ach tá margadh idir an mBás agus
an Cearrbhach. Má tá seisean ag bun na leapan nach mbeidh cead ag an Cearrbhach an duine
tinn a shábháil.
Tá neart grinn agus áibhéile sa scéal. Mar shampla an chaoi ina mbuaileann an Cearrbhach
bob ar an mBás ina dhiaidh seo, na hiarrachtaí a rinne sé chun an bás a sheachaint (an
coinneal, an t-úll, an urnaí) agus tá an béaloideas le fáil go mór mhór sa scéal seo:
} Béaloideas is ea scéalta a thugtar ó ghlúin go glúin ó bhéal na ndaoine.
} Baineann tréithe áirithe leis an mBéaloideas mar atá le feiceáil sa scéal seo
} Rudaí a tharlaíonn faoi thrí
} 3 achainí
} 3 achainí ar an mbás
} Seacht mbliana faoi thrí
} An Cearrbhach (briste brúite, brónach) Dia, an Bás (dubh, buí, meirgeach).
Eipeasóideach
} Tarlaíonn sraith scéalta beaga chun scéal mór amháin a dhéanamh as, is é sin, dlí an
aon scéil amháin.
Caracatúir seachas carachtair
Bhí Clare míshásta.
Is léir go bhfuil Clare tri chéile.
Bhí an paisean imithe dá saol.
Bhí a fear céile Eoin ar nós cuma leis.
Bhí sé ag léamh an nuachtáin.
Bhí na páistí torranach agus drochbhéasach.
Bhí Clare ag fanacht thuas an crainn ar feadh dhá lá is triocha.
Bhí sí ag iarracht curiarracht an domhain a bhriseadh.
Ní róshásta a bhí Eoin agus na páistí.
Níl aon dul as Eoin ach aire a thabhairt don teaghlach.
Bhí sé ar buile mar bhí air obair an tí a dhéanamh.
Sheas na comharsáin le Clare.
Ghéill Eoin di.
Tuigeann sé a cás.
D’ardaigh sé teilifiseáin chuichi.
Dúirt sé go raibh sí as a meabhair, dúirt sise gurbh shin é an fáth gur thit sé i ngrá leí fadó.
Thit siad i ngrá arís.
D’éirigh siad cairdiúil agus rómánsúil arís.
Tugtar le tuiscint dúinn go gcabhróidh Eoin agus na páistí léi as seo amach.
Téama an Scannán
Saol pósta
Leadrán an tsaoil nua-aimseartha
Greann
Grá
Féinmhuinín
Caidreamh idir daoine
Faighimid léargas ar na deachrachtaí a bhíonn ag daoine fásta ina saol pearsanta agus ina saol pósta.
Pléann sé gnáth–theaghlach na fadhbanna a bhíonn le sárú ag daoine pósta.
Éiríonn leo a gcuid fadhbanna a shárú.
Clare
Bean tí
Mheán aosta
Cuigear ina clann
Cheanndána
Níl sí roshásta inti féin.
Tá na neargóga ag cur as di.
Eoin
Meán aosta
Beag suim i gcúraimí an tí
Is fuath leis obair an tí
Glacann sé leis go ndéanfaidh Clare obair an tí
Tagann forbairt air
Tacaíonn sé go hiomlán léi
Titeann sé i ngrá léi arís
Códaí Pearsanta
Meon na gcarachter
Éide scoile ar na páistí
Culaith (costume) ar an gcailín is sine
Dreach Gnúise (facial expression)
Brón
Áthas
Grá
Frustrachas
Códaí Teicniúla
Fócas Mion (close up)
Na páistí ag troid
Fócas mion ar aghaidh Clare
Míshásta a thaispeáint
Fócas Fada (far shot)
Clare thuas an crann
Léiríonn seo go bhfuil sí scartha amach ón gclann.
Stíl (style)
Tá ár n-aire drithe beagnach go hiomlán ar Clare.
Tá an suíomh simplí freisin.
Níl ach radharc sa teach agus radharc sa gairdín.
Uilinn Ceamara (camera angle)
Feictear cosa Clare
Ceaptar go bhfuil sí tar éis í féin a chrochadh (hang)
Nuair a léimeann Clare, ceaptar go bhfuil sí chun titim ach ansin beireann Eoin uirthi.
Ceol
Atmaisféar a chothú – ceol Coronation Street
Osguth (voice-over)
Insíonn duine de na páistí an scéal, cosúil le drama.
...view answers
i should be pretty well sorted now for those short questions 
...view answers
